Wprowadzenie
Czy topowe radio ma sens przy najtańszym możliwym dronie? To pytanie pojawiło się u mnie po wcześniejszych materiałach dotyczących tanich modeli FPV i budżetowych aparatur. Tym razem postanowiłem pójść w zupełnie inną stronę i połączyć dwa skrajnie różne światy.
Z jednej strony bardzo tani własnoręcznie zbudowany dron FPV oparty o szczotkowe silniki, analogową kamerę FPV oraz kontroler lotu z Betaflight. Z drugiej natomiast jedna z najbardziej rozbudowanych aparatur dostępnych obecnie na rynku, czyli RadioMaster TX16S MK3 MAX.
W tym wpisie sprawdzę, jak takie połączenie działa w praktyce i czy zakup drogiego radia do taniego drona FPV rzeczywiście ma sens.
Pierwsze wrażenia
RadioMaster TX16S MK3 MAX
RadioMaster TX16S MK3 MAX to obecnie jedna z najpopularniejszych aparatur w świecie FPV. Prezentowany model to wersja MAX, która wyróżnia się stylistyką przypominającą włókno węglowe oraz metalowymi gimbalami CNC AG02.
Już po wyjęciu z pudełka widać, że jest to sprzęt z wyższej półki. Radio jest duże, dobrze wykonane i sprawia bardzo solidne wrażenie. Producent poprawił również kilka elementów względem poprzedniej wersji MK2.
Na pokładzie znalazł się między innymi większy dotykowy ekran, podświetlenie RGB gimbali oraz sterowanie ruchem w osiach roll i pitch.
Zawartość zestawu
W pudełku z RadioMaster TX16S MK3 MAX znalazłem:
- RadioMaster TX16S MK3 MAX,
- usztywniany pokrowiec transportowy,
- koszyk na ogniwa 18650,
- zapasowe panele przełączników,
- przewód USB-C,
- szkło ochronne ekranu,
- klucz imbusowy 1.5 mm,
- zapasowe sprężyny gimbali,
- smycz,
- naklejki RadioMaster,
- instrukcję obsługi.
Najtańszy dron FPV
Drugim bohaterem testu jest bardzo tani dron FPV zbudowany z podzespołów znalezionych na Aliexpress. Całość kosztowała około 200 zł, co czyni tę konstrukcję jedną z najtańszych możliwości wejścia w świat FPV.
Dron został wyposażony w:
- ramę z włókna węglowego,
- kontroler lotu z Betaflight,
- analogową kamerę FPV z VTX,
- odbiornik ExpressLRS,
- szczotkowe silniki,
- zasilanie 1S lub 2S.
Nie jest to konstrukcja oferująca ogromną moc czy zaawansowane możliwości konfiguracji, ale właśnie o to tutaj chodziło. Model miał być prosty, tani i możliwie bezpieczny na początek nauki FPV.
Składanie i konfiguracja
Budowa drona okazała się bardziej wymagająca niż mogłoby się wydawać. Nie jest to zestaw typu plug&play i wymaga podstawowych umiejętności lutowania oraz dopasowania niektórych elementów.
Podczas składania konieczne było między innymi:
- powiększenie jednego z otworów w ramie,
- wymiana przewodu zasilania pod baterie A30,
- zastosowanie dłuższych śrubek M2,
- odwrócenie kontrolera lotu dla wygodniejszego dostępu do USB.
Samo lutowanie nie było szczególnie trudne, choć trzeba było pamiętać o poprawnym podłączeniu silników oraz odbiornika ELRS.
Po złożeniu dron wymagał jeszcze kilku podstawowych zmian w Betaflight Configurator:
- ustawienia kontrolera lotu obróconego o 180 stopni,
- konfiguracji odbiornika CRSF,
- ustawienia trybów lotu,
- kalibracji akcelerometru,
- dostosowania rates do spokojniejszego latania.
Całość zajęła trochę czasu, ale nawet początkująca osoba powinna sobie z tym poradzić po obejrzeniu kilku poradników.
Jak działa w praktyce?
Największym zaskoczeniem okazały się same loty. Mimo bardzo niskiej ceny i zastosowania szczotkowych silników dron lata zaskakująco stabilnie.
Przy spokojnie ustawionych rates model bardzo dobrze nadaje się do nauki. Nie ma tutaj nerwowych reakcji ani agresywnego zachowania typowego dla mocniejszych konstrukcji FPV.
Dron spokojnie radzi sobie zarówno:
- wewnątrz budynku,
- jak i na zewnątrz przy dobrej pogodzie.
Oczywiście trzeba pamiętać o ograniczeniach analogowego VTX o mocy 25mW. Zasięg obrazu nie jest ogromny, ale do latania po mieszkaniu lub podwórku jest całkowicie wystarczający.
Pozytywnie zaskoczyła mnie również sama kamera FPV. Jak na budżetowy zestaw obraz jest czytelny i pozwala na komfortowe latanie.
Najważniejsze funkcje RadioMaster TX16S MK3 MAX
- Procesor STM32 H7 – bardzo wydajny układ odpowiedzialny za szybkie działanie systemu EdgeTX oraz płynną obsługę modeli i skryptów LUA.
- Duży dotykowy ekran IPS 5 cali – wyświetlacz o rozdzielczości 800 × 480 jest większy niż w poprzedniej wersji i oferuje bardzo dobrą czytelność zarówno w domu jak i na zewnątrz.
- Gimbale CNC AG02 – aluminiowe gimbale oparte o czujniki Halla zapewniają bardzo dobrą precyzję sterowania oraz płynność ruchów drążków.
- Podświetlenie RGB gimbali – konfigurowalne podświetlenie sterowane skryptami LUA poprawia wygląd radia i ułatwia orientację po zmroku.
- ExpressLRS Gemini – wewnętrzny moduł obsługuje jednocześnie pasmo 2.4 GHz oraz Sub-G 900 MHz.
- Wbudowany czujnik ruchu – radio pozwala sterować modelami lub kamerami poprzez przechylanie aparatury w osiach roll i pitch.
- Automatyczna regulacja jasności ekranu – ekran sam dostosowuje podświetlenie do warunków otoczenia.
- Aktywne chłodzenie – aluminiowy radiator oraz cichy wentylator pomagają utrzymać niską temperaturę podczas pracy z dużą mocą nadawania.
- 4 GB pamięci wewnętrznej – dodatkowo radio obsługuje karty microSD.
- Składane anteny – wygodniejsze przechowywanie i transport aparatury.
- Modułowa konstrukcja przełączników – możliwość wymiany bocznych paneli z przełącznikami.
MK3 w praktyce
Największą różnicę podczas lotów czuć jednak po stronie samej aparatury.
Gimbale AG02 oferują bardzo dobrą precyzję i płynność sterowania. Ruchy drążków są dokładne, a reakcja drona natychmiastowa. Nawet tani model FPV sprawia wrażenie bardziej przewidywalnego i spokojniejszego.
EdgeTX nadal wymaga chwili nauki, ale nie jest tak skomplikowany, jak może się wydawać na początku. W praktyce większość użytkowników i tak korzysta jedynie z podstawowych funkcji.
Dużą zaletą jest również moduł ExpressLRS Gemini, który pozwala korzystać zarówno z 2.4 GHz jak i 900 MHz.
Można więc powiedzieć, że jest to radio, którego bardzo trudno szybko „przerosnąć”.
Dla kogo jest taki zestaw?
Moim zdaniem takie połączenie ma sporo sensu dla osób, które:
- chcą wejść w FPV na poważnie,
- planują budowę kolejnych modeli,
- nie chcą wymieniać aparatury po roku,
- wolą rozbijać tańsze drony podczas nauki.
Jeśli jednak FPV ma być jedynie krótką przygodą, wtedy bardziej rozsądny może być zakup tańszego radia.
Specyfikacja techniczna
RadioMaster TX16S MK3 MAX
- RadioMaster TX16S MK3 MAX
- system: EdgeTX 3.0+
- procesor: STM32 H7
- moduł RF: ExpressLRS Gemini 2 × LR1121
- pasma: 2.4 GHz oraz Sub-G 900 MHz
- liczba kanałów: do 16
- moc nadawania: do 1W
- ekran: 5-calowy dotykowy IPS 800 × 480
- gimbale: CNC AG02 Hall Sensor
- pamięć wewnętrzna: 4 GB
- obsługa kart microSD: tak
- chłodzenie aktywne: tak
- sterowanie ruchem: tak
- zasilanie:
- 2 × 18650,
- 21700 5000mAh,
- lub pakiet 2S LiPo 6200mAh
- waga: 864 g bez baterii
- wymiary: 200 × 178 × 88 mm
Dron FPV
- rozmiar: 2 cale
- silniki: szczotkowe
- kontroler lotu: F4DC Betaflight
- kamera FPV: analogowa AIO 5.8G 25MW 40CH 800TVL
- odbiornik: ExpressLRS
- zasilanie: 1S / 2S
Film z testem
Na kanale YouTube możecie zobaczyć pełny proces składania drona, konfigurację Betaflight oraz pierwsze loty z wykorzystaniem RadioMaster TX16S MK3 MAX.
W materiale pokazuję również:
- konfigurację odbiornika ELRS,
- ustawienia Betaflight,
- pierwsze loty w pomieszczeniu i na zewnątrz,
- działanie aparatury w praktyce,
- zachowanie taniego drona FPV podczas nauki latania.
Gdzie kupić
RadioMaster TX16S MK3 MAX
- Aliexpress: https://s.click.aliexpress.com/e/_c33uskm5
Komponenty do budowy drona FPV
- Rama: https://s.click.aliexpress.com/e/_c4d4gqwP
- Kontroler lotu: https://s.click.aliexpress.com/e/_EzFPPYe
- Silniki: https://s.click.aliexpress.com/e/_c3rZl20j
- Kamera: https://s.click.aliexpress.com/e/_c3QiMx0J
- Odbiornik ELRS: https://s.click.aliexpress.com/e/_c3S4klrz
Linki afiliacyjne wspierają rozwój bloga oraz kanału YouTube. Dodatkowo w opisie filmu dostępne są aktualne kody rabatowe.
Podsumowanie i moje wrażenia
Połączenie najtańszego drona FPV z topową aparaturą początkowo wydaje się dość absurdalne, ale po testach widzę w tym sporo sensu.
Tani dron pozwala bez stresu uczyć się latania i nie kosztuje fortuny w razie rozbicia. Radio natomiast zostaje z nami na dłużej i może obsłużyć kolejne modele.
Plusy
- bardzo dobra jakość wykonania radia,
- precyzyjne gimbale AG02,
- stabilny lot drona,
- niski koszt budowy,
- EdgeTX i ELRS,
- dobra baza do nauki FPV.
Minusy
- ograniczony zasięg analogowego VTX,
- szczotkowe silniki,
- brak osłon śmigieł w zestawie.
Jeśli myślicie o FPV poważniej i planujecie rozwijać swoje modele, taki kierunek może mieć zdecydowanie więcej sensu niż zakup kilku tanich aparatur jedna po drugiej. Jeśli jednak FPV ma być jedynie krótką przygodą wtedy zdecydowanie warto rozważyć również bardziej budżetowe rozwiązania, które opisywałem już wcześniej na blogu. Tanie radio oraz prosty dron FPV nadal potrafią dać sporo zabawy i są dobrym początkiem nauki.
- Budżetowe radio ELRS dla początkujących: https://devizone.pl/jumper-smart
- Tani dron FPV do nauki latania: https://devizone.pl/dron-diy-8520
